کمانچه سازی آرشه‌ای زهی از موسیقی ایران است، شکم، دسته، سر و پایه‌ای که روی زمین یا زانوی نوازنده قرار می‌گیرد، اجزای آن را تشکیل می‌دهند. گونه‌ای از کمانچه‌ی پشت باز وجود دارد که در میان مردمان لر نواخته می‌شود و به “تال” معروف است.

مروری بر پیشینه‌ی تاریخی کمانچه

در کتاب موسیقی‌الکبیر، تالیف ابونصر فارابی از کمانچه نام‌برده شده، وی در کتابش معادل عربی کمانچه یعنی “رباب” را به کار برده است. کمانچه در ادوار صفویه و قاجار در زمره‌ی سازهای اصلی موسیقی ایران قرار داشته است، کمانچه در آذرماه سال ۱۳۹۶ در سازمان یونسکو ثبت جهانی شد.

شکل ظاهری کمانچه

کاسه‌ی کروی و توخالی کمانچه از چوب توت به صورت ترکه‌ای که متشکل از تکه‌های چوب در کنار هم است، ساخته می‌شود، قطع کوچکی از آن در جلو به دهانه اختصاص دارد که روی آن پوست کشیده می‌شود. روی پوست، خرکی مشابه خرک تار البته نه به صورت کامل، عمود بر سیم‌ها قرار گرفته است.

دسته‌ی کمانچه، لوله‌ای توپر است که به شکل مخروط وارونه خراطی شده، قسمت انتهای بالایی لوله توخالی است و در طرف جلو دارای شکاف است که نقش جعبه‌ی گوشی را ایفا می‌کند.

دسته‌ی ساز پرده ندارد، جعبه‌ی گوشی‌ها در سرساز واقع شده‌اند، در دو طرف آن دو گوشی تعبیه شده و یک قبه که در بالای جعبه خودنمایی می‌کند، ۸۰ سانتی‌متر طول ساز تا قبه است.

این ساز در گذشته سیم‌گیر نداشته و سیم‌ها به صورت مستقیم به ساز متصل می‌شدند، پس از ورود ویلن به ایران، پیچ‌های کوچک تنظیم کوک آن که موسوم به تاندور هستند به کمانچه اضافه شد و کوک ساز برای نوازنده آسان و دقیق‌تر شد، در ابتدا سیم‌های این ساز از ابریشم یا روده‌ی تابیده حیوانات ساخته می‌شد که قادر نبود در حد انتظار کوک شود، در ادامه مسیر تغییر و تحول، سیم‌های ویلن جایگزین سیم کمانچه شد.

0 0 votes
امتیاز به این محصول